مجازی‌سازی یکی از فناوری‌های مهم در حوزه شبکه و زیرساخت فناوری اطلاعات است که به سازمان‌ها و کسب‌وکارها اجازه می‌دهد منابع سخت‌افزاری یک سیستم فیزیکی را به چند محیط مجازی مستقل تقسیم کنند. در حالت عادی برای اجرای چند سرویس مختلف ممکن است به چند سرور فیزیکی نیاز باشد، اما با استفاده از مجازی‌سازی می‌توان چندین ماشین مجازی را روی یک سرور قدرتمند اجرا کرد و هر ماشین مجازی را مانند یک سیستم مستقل مدیریت کرد. این فناوری باعث استفاده بهتر از منابع سخت‌افزاری، کاهش هزینه‌ها و ساده‌تر شدن مدیریت زیرساخت می‌شود.

در مجازی‌سازی یک سرور فیزیکی به عنوان میزبان یا Host در نظر گرفته می‌شود و روی آن یک نرم‌افزار یا لایه مجازی‌ساز نصب می‌شود. این لایه وظیفه مدیریت منابع سخت‌افزاری مانند پردازنده، حافظه RAM، فضای ذخیره‌سازی و کارت شبکه را بر عهده دارد و این منابع را میان ماشین‌های مجازی مختلف تقسیم می‌کند. هر ماشین مجازی نیز می‌تواند سیستم‌عامل و نرم‌افزارهای مخصوص خود را داشته باشد و از دید کاربر مانند یک کامپیوتر یا سرور مستقل عمل کند.

یکی از مهم‌ترین مزایای مجازی‌سازی، کاهش تعداد سرورهای فیزیکی است. برای مثال یک شرکت ممکن است برای اجرای سرویس‌های مختلف به چند سرور نیاز داشته باشد، اما بسیاری از این سرورها تمام ظرفیت سخت‌افزاری خود را استفاده نمی‌کنند. با مجازی‌سازی می‌توان چند سرویس را روی یک سرور فیزیکی قدرتمند اجرا کرد و منابع سیستم را به شکل بهتری مورد استفاده قرار داد. این کار علاوه بر کاهش هزینه خرید تجهیزات، باعث کاهش مصرف برق و نیاز به فضای فیزیکی نیز می‌شود.

مجازی‌سازی امکان اجرای سیستم‌عامل‌های مختلف را نیز فراهم می‌کند. برای مثال می‌توان چند ماشین مجازی ایجاد کرد که یکی از آن‌ها سیستم‌عامل سروری برای مدیریت کاربران داشته باشد، دیگری برای اجرای پایگاه داده استفاده شود و ماشین دیگری یک نرم‌افزار سازمانی را اجرا کند. این ماشین‌ها می‌توانند از نظر نرم‌افزاری از یکدیگر جدا باشند و هرکدام تنظیمات و منابع مشخصی داشته باشند.

یکی از فناوری‌های مهم در مجازی‌سازی، Hypervisor است. هایپروایزر وظیفه ایجاد و مدیریت ماشین‌های مجازی را بر عهده دارد و منابع سخت‌افزاری را میان آن‌ها تقسیم می‌کند. هایپروایزرها به طور کلی به دو دسته اصلی تقسیم می‌شوند. نوع اول مستقیماً روی سخت‌افزار سرور نصب می‌شود و معمولاً برای محیط‌های سازمانی و دیتاسنترها مورد استفاده قرار می‌گیرد. نوع دوم روی یک سیستم‌عامل معمولی نصب می‌شود و بیشتر برای آزمایش، آموزش، توسعه نرم‌افزار و استفاده‌های شخصی کاربرد دارد.

یکی دیگر از مزایای مهم مجازی‌سازی، امکان ایجاد Snapshot است. Snapshot در واقع تصویری از وضعیت یک ماشین مجازی در یک زمان مشخص است و می‌تواند برای برخی سناریوهای آزمایشی یا قبل از انجام تغییرات مهم مورد استفاده قرار گیرد. در صورت بروز مشکل، در شرایط مناسب می‌توان ماشین مجازی را به وضعیت قبلی بازگرداند. البته Snapshot نباید جایگزین سیستم پشتیبان‌گیری واقعی شود، زیرا کاربرد و ساختار آن با Backup متفاوت است.

مجازی‌سازی در زمینه پشتیبان‌گیری و بازیابی نیز امکانات مناسبی ایجاد می‌کند. ماشین‌های مجازی معمولاً به صورت مجموعه‌ای از فایل‌ها و تنظیمات مدیریت می‌شوند و همین موضوع می‌تواند فرایند انتقال یا بازیابی آن‌ها را ساده‌تر کند. در زیرساخت‌های حرفه‌ای می‌توان ماشین‌های مجازی را روی سرورهای دیگر منتقل کرد یا در صورت خرابی یک سرور، سرویس‌ها را با استفاده از زیرساخت مناسب روی سیستم دیگری اجرا کرد.